In veel organisaties wordt veiligheid van hijsmiddelen gekoppeld aan één zichtbaar criterium: de keuring. Is het middel gecontroleerd, geïnspecteerd en goedgekeurd, dan wordt al snel aangenomen dat het veilig is om te gebruiken.
Maar die aanname is onvolledig. Sterker nog: een goedgekeurd hijsmiddel kan nog steeds onveilig worden gebruikt.
Wettelijke termen met een duidelijke betekenis
Begrippen als controleren, inspecteren en keuren zijn geen losse termen, maar hebben een duidelijke plaats binnen wet- en regelgeving en normen:
- Controleren: de visuele controle vóór gebruik door de gebruiker
- Inspecteren: de periodieke beoordeling van de technische staat
- Keuren: de formele beoordeling door een deskundige partij, vaak volgens schema’s zoals die van EKH, AMTeK en TCVT
Deze stappen zijn essentieel en verplicht. Ze zorgen ervoor dat een hijsmiddel technisch in orde is en binnen acceptabele grenzen van slijtage en beschadiging blijft.
Wat een keuring niet zegt
Wat vaak wordt vergeten, is dat deze beoordelingen zich richten op de staat van het hijsmiddel, niet op het gebruik ervan.
Een keuring zegt niets over:
- de wijze waarop een last wordt aangeslagen,
- de hoek waaronder wordt gehesen,
- de belasting van het middel in de praktijk,
- of de gebruiker weet wat hij doet.
Daarmee ontstaat een schijnzekerheid: het middel is goedgekeurd, dus het gebruik zal wel veilig zijn. En juist daar gaat het mis.
De praktijk: goedgekeurd, maar verkeerd gebruikt
Veel incidenten ontstaan niet door defect materieel, maar door onjuist gebruik van goedgekeurde middelen. Denk aan:
- een kettingtakel die onder een niet-toegestane hoek wordt gebruikt,
- een balkenklem die verkeerd wordt belast,
- steigerpijpen of buizen die niet worden gestropt, maar in de “broek” worden gehesen,
- een last waarvan het gewicht of zwaartepunt verkeerd wordt ingeschat.
In al deze gevallen kan het hijsmiddel technisch volledig in orde zijn — en tóch leidt het gebruik tot een onveilige situatie.
De ontbrekende schakel: vakbekwaamheid
Voor veilig gebruik is méér nodig dan een keuring. De gebruiker moet:
- begrijpen wat hij doet,
- inzicht hebben in krachten en belastingen,
- en risico’s kunnen herkennen.
Dit vraagt om opleiding en instructie. Niet alleen een eenmalige uitleg, maar aantoonbare vakbekwaamheid die aansluit bij de werkzaamheden.
Gebruik volgens de gebruiksaanwijzing
Daarnaast is er nog een cruciale factor: de gebruiksaanwijzing van de fabrikant.
Daarin staat:
- wat wel en niet is toegestaan,
- onder welke omstandigheden het middel gebruikt mag worden,
- en welke grenzen niet overschreden mogen worden.
Afwijken van deze instructies betekent dat het hijsmiddel buiten zijn ontwerp wordt gebruikt — en daarmee buiten de veilige grenzen.
Veilig hijsen vraagt meer dan een keuring
Controleren, inspecteren en keuren zijn essentieel. Ze vormen de basis voor veilig hijsen. Maar ze geven geen garantie voor veilig gebruik.
Veilig hijsen ontstaat pas wanneer een technisch goedgekeurd hijsmiddel wordt gebruikt door vakbekwame mensen, volgens de gebruiksaanwijzing en binnen de juiste toepassing.
Of anders gezegd:
een certificaat bevestigt de staat van het middel — maar veilig gebruik begint daarna.
Meer inzicht in veilig en verantwoord hijsen?
Cranes for You ondersteunt bedrijven bij het veilig en juridisch correct organiseren van hijswerkzaamheden. Wij combineren kennis van wet- en regelgeving met praktische ervaring en helpen organisaties bij het verbeteren van procedures, instructie van medewerkers en het veilig gebruik van hijs- en hefgereedschap.
Over Cranes for You B.V.
Cranes for You zijn onafhankelijke consultants en kennisleveranciers die deskundig advies, kennis en diensten leveren met betrekking tot het veilig en efficiënt verplaatsen van (zware) lasten. Wij bieden gespecialiseerde kennis en expertise om de veiligheid en legaliteit van (zwaar) hijsen, heffen en gespecialiseerd transport te waarborgen. Daarbij fungeren wij als een onpartijdige derde partij, die plannen beoordeelt, risico’s beoordeelt, trainingen gerelateerd aan wet- en regelgeving geeft en aanbevelingen doet om de veiligheid en efficiëntie te verbeteren.
Ons kenniscentrum is een gecentraliseerde bron die uitgebreide informatie, expertise en best practices biedt met betrekking tot alle aspecten van verticaal en gespecialiseerd transport. Het dient als een hub voor professionals, onderzoekers en iedereen die op zoek is naar informatie over veilige en efficiënte hijs- en verplaatsingstechnieken.
